سيد علي اكبر قرشي

606

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

معانى مختلف در « نهج » آمده است ، دربارهء حضرت موسى عليه السلام كه از سحر ساحران ترسيده فرموده است : « لم يوجس موسى عليه السلام خيفة على نفسه بل اشفق من غلبة الجهّال و دول الضلال » خ 2 51 موسى عليه السلام بر خود نترسيد بلكه ترسيد كه نادانان غلبه كنند و از حكومتهاى ضلال كه بر سر كار بمانند ترسيد . در حكمت 31 فرموده : « فمن اشتاق الى الجنة سلاعن الشهوات و من اشفق من النار اجتنب المحرّمات » . شفه : لب ، جمع آن در « نهج » شفاه است ، پنج مورد از آن در كلام حضرت آمده است در مقام نصيحت فرموده : « و هل خلقتم الّا فى حثالة لا تلتقى الّا بذمهم الشفتان استصغارا لقدرهم » خ 129 187 كه در « حثل » گذشت در وصف اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده : « خمص البطون من الصيام ذبل الشفاه من الدعاء صفر الالوان من السهر » خ 121 178 كه در خمص گذشت ، شفاه جمع شفه است . در وصف حق تعالى فرموده : « خرّت له الجباه و وحدتّه الشفاه » خ 163 232 ، پيشانيها براى او به خاك افتاده و لبها او را به وحدت ياد كرده‌اند . شفا : كنار . حاشيه . « شفا البئر » : كنار چاه آن فقط دوبار در « نهج » آمده است . درباره جهالت فرموده : « فانّ النازل بهذا المنزل نازل بشفا جرف هار ينقل الردى على ظهره من موضع الى موضع » خ 105 152 ، آنكه در منزل جهالت نازل شده در كنار گودال ساقط شونده فرود آمده كه چيزى پست و بى ارزش را در پشت خود از محلّى به محلّى حمل مىكند . دربارهء راستگو و دروغگو فرموده : « الصادق على شفا منجاة و كرامة و الكاذب على شرف مهواة و مهانة » خ 86 117 ، راستگو بر كنار محلّ نجات و بزرگوارى است و دروغگو بر اعلاى پرتگاه و خوارى است . شفاء : صحت و سلامت . سلامت و صحت دادن « اشفاء » طلب شفا است مانند استشفاء ، نوزده مورد از اين ماده در « نهج » آمده است . دربارهء عدم انتقام به وقت غضب فرموده : « متى اشفى غيظى اذا عضبت احين اعجز عن الانتقام فيقال لى : لو صبرت ام حين اقدر عليه فيقال لى : لو عفوت » حكمت 194 ، چه وقت انتقام بكشم در وقت غضب آيا آنگاه كه از انتقام عاجزم و گفته مىشود : كاش صبر كنى ، يا